મોરબી અપડેટ : વહેલી સવારે અને મોડી રાત્રે ઠંડા પવનો સાથે મોરબી સહિત રાજ્યમાં શિયાળાની વિધિવત શરૂઆત થઈ ચૂકી છે. બદલાતી ઋતુમાં બીમારીઓથી બચવા અને શરીરને અંદરથી મજબૂત રાખવા માટે આહારમાં યોગ્ય ફેરફાર કરવો અત્યંત જરૂરી છે.હવે ધીમે-ધીમે ઠંડીનું જોર વધી રહ્યું છે. વહેલી સવારની ગુલાબી ઠંડી અને ઠંડા પવનોની શરૂઆત સાથે જ લોકોની જીવનશૈલી અને ખાનપાનમાં બદલાવ આવવા લાગ્યો છે. આયુર્વેદ મુજબ, શિયાળો એ વર્ષની સૌથી ઉત્તમ ઋતુ ગણાય છે, કારણ કે આ સમયમાં પાચનશક્તિ સૌથી વધુ મજબૂત હોય છે. જો શિયાળામાં પૌષ્ટિક અને ગરમ તાસીર ધરાવતો ખોરાક લેવામાં આવે, તો આખું વર્ષ શરીર નીરોગી અને ઊર્જાવાન રહે છે.ઠંડીની આ સિઝનમાં શરીરને ગરમાવો આપવા અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) વધારવા માટે આહારમાં નીચે મુજબના 7 ખાદ્યપદાર્થોનો સમાવેશ કરવો ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.1. બાજરી અને જુવાર (મિલેટ્સ)શિયાળામાં ઘઉંના બદલે બાજરી અને જુવારનો ઉપયોગ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. બાજરીની તાસીર ગરમ હોય છે, જે શરીરનું તાપમાન જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. તેમાં ભરપૂર માત્રામાં આયર્ન, ફાઇબર અને મેગ્નેશિયમ હોય છે. ગુજરાતી ઘરોમાં શિયાળામાં બાજરીનો રોટલો, સફેદ માખણ અને ગોળનું સેવન સ્વાસ્થ્ય માટે અમૃત સમાન ગણાય છે.2. તલ અને ગોળશિયાળાનો આ સૌથી લોકપ્રિય અને પૌષ્ટિક ખોરાક છે. તલમાં કેલ્શિયમ, ઝિંક અને હેલ્ધી ફેટ્સ હોય છે, જે હાડકાંને મજબૂત બનાવે છે અને ત્વચાની શુષ્કતા દૂર કરે છે. બીજી તરફ, ગોળ લોહી શુદ્ધ કરવાની સાથે શરીરમાં આયર્નની ઉણપ પૂરી કરે છે. તલની ચીકી, લાડુ કે કચરિયું ખાવાથી શરીરને ત્વરિત ઊર્જા મળે છે.3. લીલી હળદર અને આદુશિયાળામાં બજારમાં તાજી લીલી હળદર અને આદુ પુષ્કળ પ્રમાણમાં મળે છે. લીલી હળદરમાં રહેલું 'કર્ક્યુમિન' તત્વ શરીરમાં સોજા ઘટાડે છે અને સાંધાના દુખાવામાં રાહત આપે છે. શિયાળામાં લીલી હળદરનું શાક અથવા દૂધમાં હળદર નાખીને પીવાથી શરદી, ઉધરસ અને વાયરલ ઇન્ફેક્શન સામે રક્ષણ મળે છે.4. પરંપરાગત વસાણાં અને સૂકો મેવોગુજરાતની શિયાળુ સંસ્કૃતિ વસાણાં વિના અધૂરી છે. બદામ, અખરોટ, અંજીર, ખજૂર અને કાળી દ્રાક્ષ શરીરને અંદરથી ગરમાવો આપે છે. આ ઉપરાંત, ઘરમાં બનતા અડદિયા પાક, ગુંદર પાક, સાલમ પાક અને મેથી પાક સ્નાયુઓ અને હાડકાંને મજબૂતી આપે છે. સવારે નાસ્તામાં એક ટુકડો વસાણું ખાવાથી આખો દિવસ સ્ફૂર્તિ જળવાઈ રહે છે.5. લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજીશિયાળામાં મેથી, પાલક, તાંદળજો, સુવા અને લીલા લસણ જેવા શાકભાજી પુષ્કળ પ્રમાણમાં આવે છે. આ શાકભાજી વિટામિન A, C, K અને એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સથી ભરપૂર હોય છે. લીલું લસણ ખાસ કરીને શિયાળામાં કોલેસ્ટ્રોલ નિયંત્રિત રાખવામાં અને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે.6. આમળા અને જામફળ (વિટામિન-C નો ખજાનો)ઠંડીની ઋતુમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ મજબૂત રાખવા માટે વિટામિન-C અત્યંત જરૂરી છે. આમળાને વિટામિન-C નો સૌથી મોટો સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. શિયાળામાં રોજ એક કાચું આમળું ખાવાથી અથવા આમળાનો રસ પીવાથી વાળ, ત્વચા અને પાચનતંત્ર તંદુરસ્ત રહે છે. આ ઉપરાંત, સિઝનલ ફળ તરીકે જામફળ પણ ફાઇબર અને વિટામિન્સથી ભરપૂર હોય છે.7. શુદ્ધ દેશી ઘીઘણા લોકો વજન વધવાના ડરથી ઘી ખાવાનું ટાળે છે, પરંતુ શિયાળામાં શુદ્ધ દેશી ઘી ખાવું સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત જરૂરી છે. દેશી ઘી સાંધામાં લુબ્રિકેશન જાળવી રાખે છે, ત્વચાને અંદરથી ભેજ પૂરો પાડે છે અને ખોરાકના પાચનમાં મદદરૂપ થાય છે.આરોગ્ય અંગેની ખાસ ટિપ્સશિયાળામાં તરસ ઓછી લાગે છે, છતાં દિવસભરમાં પૂરતા પ્રમાણમાં હુંફાળું પાણી પીવાનું રાખો જેથી શરીર ડિટોક્સ થતું રહે. બહારના તળેલા અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડના બદલે ઘરે બનાવેલો તાજો અને ગરમ ખોરાક લેવાનો આગ્રહ રાખો. ખોરાકની સાથે સવારના કુમળા તડકામાં 15-20 મિનિટ બેસવાથી શરીરને કુદરતી વિટામિન-D મળી રહે છે. ઋતુ પ્રમાણે આહારમાં કરવામાં આવેલો આ નાનો ફેરફાર શિયાળાની ઠંડી સામે રક્ષણ આપવાની સાથે લાંબા ગાળે સ્વાસ્થ્યને મજબૂત પાયો પૂરો પાડે છે.