લેખક : સંજય રૈયાણીOpening Quote“Ikigai is nothing but doing work that you love, enjoy, understand deeply, and perform so well that the world values it and people are willingly ready to pay for it.”ઘણા લોકો આખી જિંદગી સુખ, સફળતા અને જીવનનો સાચો હેતુ બહાર ક્યાંક શોધવામાં વિતાવી દે છે. તેઓ માને છે કે ઈકીગાઈ (Ikigai) એ કોઈ એવી વસ્તુ છે જે ક્યાંક છુપાયેલી પડી છે અને એક દિવસ અચાનક મળી જશે .પણ મારા અનુભવથી હું દ્રઢપણે માનું છું કે ઈકીગાઈ ક્યારેય બહારથી શોધાતો નથી, અને ન તો તેને મિકેનિકલી ડેવલપ કરી શકાય છે. ઈકીગાઈનો અસલી સ્ત્રોત તો આપણી ભીતરમાં છે, તેનું આપણી મહેનત અને અભિગમ દ્વારા સર્જન કરવું પડે છે, તેને 'જનરેટ' કરવો પડે છે.જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ પોતાના કામ સાથે એક જીવંત સંબંધ વિકસાવે છે, ત્યારે જ સાચો ઈકીગાઈ જનરેટ થાય છે.My Journey: Beyond Discoveryહું જ્યારે સિરામિક એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કરીને બહાર આવ્યો, ત્યારે મારા પિતાજીએ મને આપણી પ્રોફેશનલ ઓફિસ જોઈન કરવાનું સૂચન કર્યું. તે સમયે ન તો સિરામિક એન્જિનિયરિંગ કે ન તો આ ઓફિસનું કામ મને મારો ઈકીગાઈ લાગતો હતો. મારી પાસે કોઈ પ્રેક્ટિકલ અનુભવ નહોતો, ન તો ભવિષ્યની કોઈ સ્પષ્ટતા હતી.જો હું તે સમયે મારા ઈકીગાઈને બહાર 'શોધવા' બેઠો હોત, તો હું ક્યારેય આગળ ન વધી શક્યો હોત. પણ મેં ઓફિસ જોઈન કરી અને પૂરી નિષ્ઠાથી કામ શરૂ કર્યું. જે પણ કામ મળ્યું—પછી ભલે તે અઘરું હોય કે અલગ પ્રકારનું—મેં તેને હસતા મોંએ સ્વીકાર્યું. ત્યાં જ મને સમજાયું કે: જો કોઈ કામ તમને આગળ વધવામાં મદદ કરતું હોય, તો તે કામ ક્યારેય નાનું હોતું નથી.Generation Through Real Actions (My Examples)ઈકીગાઈ કોઈ મગજની ગણતરીઓથી ડેવલપ થતો નથી, તે તો કામની અંદર ડૂબી જવાથી આપોઆપ જનરેટ થાય છે. ઘણા લોકો આ નથી કરવું પેલું નથી કરવું, દરેક કામ માં વાંધા કાઢે અને એક પણ કામ ન ચાલુ કરે આને કોઈ હોશિયારી ન કહેવાય પરંતુ ભાગેડુ વૃતિ કહેવાય. ગમે તે એક વસ્તુ ચાલુ કરી તેની પાછળ લાગી તેમાં આપણી એક આગવી પધ્ધતિ એડ કરી આપણું ગમતું કાર્ય બનાવી ને માર્કેટબલ કરવાનું એટલે તે આપણો ઇકીગાઇ બની ગયો.મારા જીવનના આ ત્રણ પ્રસંગો તેનો પાકો પુરાવો છે:૧. ટાઈપરાઈટર અને પ્રેક્ટિકલ લર્નિંગઅમારી ઓફિસમાં ટાઈપિંગનું કામ બહારના ટાઈપિસ્ટો પાસે થતું, જે ઘણીવાર વિલંબ કરતા. પિતાજીને કામમાં ચોકસાઈ અને ઝડપ ગમતી. મેં ફરિયાદ કરવાને બદલે એક જૂનું ટાઈપરાઈટર જાતે રીપેર કરાવ્યું અને ટાઈપિંગ શીખી લીધું. હું માત્ર અપીલ મેમો કે કાયદાકીય દસ્તાવેજો ટાઈપ નહોતો કરતો, પણ હું કાયદાના પ્રેક્ટિકલ પાસાઓ શીખી રહ્યો હતો. દરેક ફાઈલ મારી શિક્ષક બની ગઈ. કોઈ ક્લાસ વિના, માત્ર કામના લગાવથી મારો પ્રેક્ટિકલ અનુભવ જનરેટ થયો.૨. પોસ્ટકાર્ડ અને નવીનતા (Innovation)ઓફિસમાં ક્લાયન્ટ્સ સાથે માત્ર ફોન પર વાત થતી, જેમાં ઘણીવાર સંદેશાઓ ભૂલાઈ જતા અને કામ બગડતું. મેં લેખિત પોસ્ટકાર્ડ મોકલવાનું શરૂ કર્યું. શરૂઆતમાં પરંપરાથી અલગ હોવાને કારણે લોકો અચકાયા, પણ ધીમે-ધીમે બધાને સમજાયું કે આનાથી સ્પષ્ટતા અને પાકા પુરાવા મળે છે. નવીનતા એટલે કોઈ મોટી શોધ કરવી જ એવું નથી, સામાન્ય કામને ભરોસાપાત્ર બનાવવું એ પણ ઈકીગાઈ જનરેટ કરવાનો જ એક ભાગ છે.૩. સ્વનિર્ભરતા અને કમ્પ્યુટરાઈઝેશનમેં ક્યારેય એકાઉન્ટિંગનો ઔપચારિક અભ્યાસ કર્યો ન હતો, છતાં પુસ્તકો વાંચીને અને સિસ્ટમ સમજીને મેં આખા પરિવારના એકાઉન્ટ્સ સંભાળી લીધા. ૧૯૯૧થી મેં પેઢીના હિસાબો જાતે જ કમ્પ્યુટર પર મેન્ટેન કરવાનું શરૂ કર્યું. તે જમાનામાં નાની ઓફિસો માટે આ બહુ નવું હતું, પણ ટેક્નોલોજીથી કામની સ્પીડ અને એક્યુરેસી વધી ગઈ. આ સ્કીલ મેં બહારથી ડેવલપ નહોતી કરી, કામની જરૂરિયાતે મારી અંદરથી તેને જનરેટ કરી હતી.100% Responsibility: The Only Way to Generate Ikigaiઈકીગાઈ ક્યારેય એવા માણસના જીવનમાં પ્રગટતો નથી જે જવાબદારીઓથી ભાગે છે. પિતાજીના અવસાન પછી જ્યારે મુશ્કેલ તબક્કો આવ્યો, ત્યારે બિલિંગની જવાબદારી મારા હાથમાં આવી. મેં જોયું કે પાર્ટનર્સના કેસોમાં ફી નહોતી લેવાતી. મેં ત્યાં સિસ્ટમેટિક બિલિંગ શરૂ કરાવ્યું, જે ઓફિસ કલ્ચર માટે સાવ નવું હતું પણ તેનાથી એક મજબૂત પ્રોફેશનલ સિસ્ટમ ઊભી થઈ.મારો એક પાકો સિદ્ધાંત રહ્યો છે જો તમે કોઈ બિઝનેસમાં ૨૫% ના પ્રોફિટ પાર્ટનર હો, તો મોટાભાગના લોકો માત્ર ૨૫% જવાબદારી લે છે. પણ મારો માઈન્ડસેટ અલગ છે—નફામાં ભલે ૨૫% ભાગીદારી હોય, પણ જવાબદારીમાં ૧૦૦% ભાગીદારી હોવી જોઈએ.જ્યારે બિઝનેસ કે પ્રોજેક્ટ મુશ્કેલીમાં મુકાય છે, ત્યારે આત્મવિશ્વાસ ટકાવારીમાં નથી તૂટતો. કાં તો પૂરેપૂરી જવાબદારી લો, કાં તો એ પ્રોજેક્ટમાં હાથ જ ન નાખો. જ્યારે તમે આ રીતે 100% ઓનરશિપ લો છો, ત્યારે જ કામ પ્રત્યેનો સાચો લગાવ અને ઈકીગાઈ ભીતરમાં જનરેટ થાય છે.Reflectionતમારી જાતને પૂછો: શું હું મારા જીવનનો હેતુ બહારના બજારમાં શોધી રહ્યો છું? કે પછી મારી સામે જે કામ છે તેને જ પ્રેમ કરવાનો જબરદસ્તીથી 'પ્રયત્ન' કરી રહ્યો છું?જો તમે કામને પ્રેમ કરવાનો પ્રયત્ન (Try) કરી રહ્યા હો, તો સમજી લેજો કે ઈકીગાઈ હજી ઘણો દૂર છે. કારણ કે પ્રેમ સહજ હોય છે, તે ક્યારેય પ્રયત્નપૂર્વક ડેવલપ થતો નથી.નવી ટેક્નોલોજી લાવવી, બિલિંગ સિસ્ટમ સુધારવી કે પોસ્ટકાર્ડથી ક્લિયર કોમ્યુનિકેશન ઊભું કરવું—આ બધું પ્રોફેશનલ ગ્રોથ માટે જરૂરી છે. પણ આ બધું જ પૂરા દિલથી કર્યા પછી, રાત્રે સૂતી વખતે જે અદ્ભુત સંતોષ અને હળવાશનો અહેસાસ થાય છે, એ જ તમારો સાચો ઈકીગાઈ છે.Closing Thoughtsએટલા માટે જ, ઈકીગાઈને બહાર શોધવા પાછળ કે જબરદસ્તીથી ડેવલપ કરવા પાછળ દોડવાનું બંધ કરો. આદરણીય Ratan Tataji ના શબ્દો હંમેશા યાદ રાખો: 'હું સાચા નિર્ણયો લેવામાં વિશ્વાસ નથી રાખતો. હું નિર્ણયો લઉં છું અને પછી તેને સાચા સાબિત કરું છું.'પરફેક્ટ કરિયર શોધવાને બદલે, જે કામ અત્યારે તમારી સામે ઉપલબ્ધ છે તેમાં જ તમારું સર્વસ્વ રેડી દો. મનના કન્ફ્યુઝનને શાંત કરો, પોતાની ક્ષમતા પર અડગ શ્રદ્ધા રાખો અને જીવનના પ્રવાહ સાથે સહજતાથી વહેતા રહો (Flow with...
.jpg)
