લેખક : સંજય રૈયાણી મોરબી : આપણે બધા જાણીએ છીએ કે સેલ્ફ કોન્ફિડન્સ, પોઝિટિવ એટિટ્યુડ, કન્સિસ્ટન્સી અને ડિસિપ્લિન સફળ જીવનના મજબૂત આધાર સ્તંભો છે. શું તમે આ વાત સાથે સહમત છો? સામાન્ય સમજ ધરાવતી દરેક વ્યક્તિ આ સાથે સહમત થશે.પરંતુ પ્રશ્ન એ છે — આ બધું જાણતા હોવા છતાં આપણે આગળ વધતા કેમ નથી?સાચો જવાબ બહુ સરળ છે: આપણો સૌથી મોટો અવરોધ બહાર નથી, અંદર છે.જો કોઈએ આપણા આત્મવિશ્વાસને સૌથી વધુ નુકસાન કર્યું હોય તો તે બીજું કોઈ નહીં પરંતુ સેલ્ફ ડાઉટ છે.જો તમે જીવનમાં આગળ વધવામાં પાછળ રહી ગયા હોવ તો જાગો… અને સેલ્ફ ડાઉટને ઓળખો.સેલ્ફ ડાઉટ શું કરે છે?જ્યારે તમે નક્કી કરો:મારે નવું કામ શરૂ કરવું છેમારે સ્ટેજ પર બોલવું છેમારે નવી દિશામાં આગળ વધવું છેત્યારે મન તરત કહે છે:શું જરૂર છે?નહીં થયું તો?લોકો શું કહેશે?નુકસાન થયું તો?મુશ્કેલી આવશે તો?અહીં સમજવાની મહત્વની વાત છે…મન તમને રોકતું નથી.મન તમને શક્ય મુશ્કેલીઓની યાદી આપે છે.તે તમને ડરાવતું નથી —તે તમને તૈયાર કરી રહ્યું છે.પણ આપણે તેને સેલ્ફ ડાઉટ સમજી લઈએ છીએ.મગજની સ્ટાઈલ સમજીએમગજનું કામ સુરક્ષા આપવાનું છે.તે કહે છે:● કમ્ફર્ટ ઝોનમાં રહેવું હોય તો ન કરો● ચેલેન્જ સ્વીકારવી હોય તો આગળ વધોતે જોખમ બતાવે છે જેથી તમે ગભરાઈને ભાગી ન જાઓ, પરંતુ તૈયાર રહી શકો.પરંતુ અજાણતા આપણે તેના શિકાર બની જઈએ છીએ.એક જીવંત ઉદાહરણમારો એક મિત્ર કહે છે:“હું સવારે ઊઠી શકતો નથી.”તે આ વાત એટલી મજબૂત રીતે માને છે કે હવે તે તેની હકીકત બની ગઈ છે.અને સાચું કહું તો — જો તે માને છે કે તે ઊઠી શકતો નથી, તો તે ઊઠશે જ નહીં.કારણ કે માણસ જે માન્યતા માને છે, જીવન તેને સાચી સાબિત કરી આપે છે.અર્ધકચરા પ્રયત્નો + નિષ્ફળતા= નકારાત્મક વિશ્વાસ= સ્થિર માન્યતાસમસ્યા ઊઠવાની નથી — ઓળખની છે (Identity).તે પોતાની ઓળખ બનાવી બેઠો છે:● “હું લેટ ઊઠનાર માણસ છું.”તે પોતાને અને બીજાઓ સમક્ષ પણ એ જ ઓળખ સાથે રજૂ કરે છે.જેમ આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ અથવા પાસપોર્ટ અમારી ઓળખનો પુરાવો આપે છે, તેમ આ માન્યતા તેની માનસિક ઓળખ બની ગઈ છે.હવે આ ઓળખમાં ફેરફાર કરવો હોય તો પ્રક્રિયા જરૂરી છે. જેમ આધાર કાર્ડમાં સુધારો કરવા પ્રક્રિયા કરવી પડે, તેમ વહેલું ઊઠવાની આદત બદલવા માટે પણ પ્રક્રિયા અનુસરવી પડે.મન તમને ફેરફાર કરતા રોકશે — કારણ કે તેને જૂની આદત સુરક્ષિત અને અનુકૂળ લાગે છે. તે તમને કમ્ફર્ટ ઝોનમાં રાખવા પ્રયત્ન કરશે.જ્યાં સુધી તમે તેને નવી પરિસ્થિતિ માટે ટ્રેઇન નહીં કરો, ત્યાં સુધી તે તમને જૂની આદતમાં પાછા ખેંચશે.આથી સચેત બનીને સતત પ્રયાસ કરો.પ્રક્રિયા અનુસરો — ફેરફાર જરૂર આવશે.ફેરફાર ક્યાંથી શરૂ થાય?ફેરફાર એલાર્મથી નથી થતો.ફેરફાર માન્યતા બદલવાથી થાય છે.જો તે વિચારે:✔ ફેરફાર શક્ય છે✔ ધીમે ધીમે આદત વિકસે છે✔ હું 5 વાગે નહીં તો 6 વાગે થી શરૂઆત કરી શકું✔ એક મહિના માં નિયમિત બની શકુંતો વિશ્વાસ જન્મે છે.અને જ્યાં વિશ્વાસ જન્મે છે — ત્યાં શક્તિ જન્મે છે.જે દિવસે તે કહેશે:“હું ઊઠી શકું છું — અને હું ઊઠીશ.”એ દિવસે તેને કોઈ રોકી શકશે નહીં.સેલ્ફ ડાઉટથી ઉપર ઊઠોસેલ્ફ ડાઉટથી ઉપર ઊઠો અને જીવન ઉપર વિજયનો ધ્વજ લહેરાવો.હું નાનો હતો ત્યારે સવારે ઘરે માતા-પિતા સાથે ટેબલ પર બેઠા વાતો કરતો. મજા-મજામાં હું કહેતો:“જો હું અગાસી પરથી કૂદકો મારું તો હું જમીનથી નીચે તો જવાનો નથી!”બાળપણની આ વાત આજે જીવનનું સત્ય સમજાવે છે.ઘણીવાર આપણે સેલ્ફ ડાઉટને કારણે કોઈ કામ શરૂ જ કરતા નથી.પરંતુ હકીકત એ છે:● કામ શરૂ કરશો તો સફળતા મળશે● વધુમાં વધુ — નિષ્ફળતા મળશે● અને નિષ્ફળતા એટલે નવી શીખજો સફળતા ન મળે તો તેનો અર્થ અંત નથી. તેનો અર્થ છે:“આ રીતે સફળતા મળતી નથી — હવે નવી રીત અજમાવીએ.”સેલ્ફ ડાઉટ આપણને શરૂઆત કરતા અટકાવે છે,જ્યારે પ્રયાસ આપણને આગળ લઈ જાય છે.યાદ રાખો:● પ્રયાસ કરશો તો પરિણામ મળશે● પરિણામ ન મળે તો અનુભવ મળશે● અનુભવ તમને સફળતા સુધી લઈ જશેતેથી ડરશો નહીં…પ્રયોગ કરો…આગળ વધો…કારણ કે…સફળ લોકો નિષ્ફળતાથી ડરતા નથી — તેઓ તેના પરથી શીખે છે.સેલ્ફ ડાઉટની દવાસેલ્ફ ડાઉટ દૂર કરવા માટે મોટી સારવારની જરૂર નથી.માત્ર ત્રણ બાબતો:● અવેરનેસ — મન શું કહી રહ્યું છે તે ઓળખો● સ્વીકાર — ડર આવવો સ્વાભાવિક છે● કાર્ય — ડર હોવા છતાં આગળ વધોયાદ રાખો:ડર હોવો સમસ્યા નથી.ડર કારણે અટકી જવું સમસ્યા છે.નાની ગેરસમજ, મોટું નુકસાનઆ નાની સમજણના અભાવે આપણે ઘણા કાર્યો મુકી દીધા.જેટલો માનસિક, શારીરિક અને આધ્યાત્મિક વિકાસ થઈ શક્યો હોત — તે અટકી ગયો.પણ હજુ મોડું થયું નથી.દ્રષ્ટિ બદલવાની જરૂરજીવન સ્પષ્ટ છે.પણ જો દ્રષ્ટિમાં ખામી હોય તો બધું ધૂંધળું દેખાય.સાચા ચશ્મા પહેરો:✔ સકારાત્મક દ્રષ્ટિ✔ હિંમત✔ સતત પ્રયત્નઅંતિમ સંદેશસેલ્ફ ડાઉટને ધૂઆં સમજીને ઉડાવતા જાવ અને આગળ વધતા જાવ — ધૂઆં પાછળ રહી જશે અને તમારા પગલાં આગળ વધતા રહેશે.सेल्फ डाउट को धुएँ में उड़ाते जाओ और आगे बढ़ते जाओ — धुआँ पीछे रह जाएगा, कदम आगे बढ़ते रहेंगे।● આગળ વધતા રહો, શંકા પાછળ છૂટતી જશે.● કદમ આગળ વધાવો, શંકા પોતે પાછળ રહી જશે.● સેલ્ફ ડાઉટ ધૂઆં છે — ચાલતા રહો, તે ગાયબ થઈ જશે.અને ત્યારે…તમે રોકાશો નહીં.તમે થાકશો નહીં.તમે જીતવા માટે આગળ વધતા જ રહેશો.લેખક :સંજય રૈયાણી
.jpg)
