ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ગૌવંશના પૂજનનો વિશેષ મહિમા : ગૌમાતાને સૌથી વધુ પ્રેમ અને માન્યતા આપનાર શ્રીકૃષ્ણ છેમોરબી : ભારતીય સંસ્કૃતિ તહેવારો અને ઉત્સવોની સંસ્કૃતિ છે, જે સમાજમાં ગતિશીલતા અને ઉત્સાહભર્યા જીવનની ભાવના આપે છે. તહેવારોની ઉજવણી આનંદ અને પ્રેમને વધારે છે અને પ્રેમ એ પ્રભુ સુધી પહોંચવાનો સૌથી સરળ રસ્તો છે. ત્યારે આજે ગુજરાતી પંચાંગ પ્રમાણે કારતક માસના શુક્લ પક્ષની અષ્ટમી તિથિને ગોપાષ્ટમી તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ભારતીય સંસ્કૃતિમાં વિવિધ તહેવારો પર ગાયને યાદ કરીને પૂજા કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. જેમ કે બોળચોથ, વાઘબારસ તેમજ ગોપાષ્ટમી.ગોપાષ્ટમીના પવિત્ર દિવસે પૂર્ણ પુરુષોત્તમ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પ્રથમ વખત ઉઘાડા પગે વનમાં ગાયો ચરાવવા ગયા હતા. કહેવાય છે કે માતા યશોદાએ શ્રી કૃષ્ણને તે જ દિવસે લાકડીઓ અને કાળા કમળ ભેટમાં આપીને ગાય-ચરણ માટે વનમાં મોકલ્યા હતા. તે દિવસથી તેમના હાથમાં સંકલ્પ સૂત્ર ચડાવેલું છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને ગૌમાતા અતિ પ્રિય છે તેમજ તેઓ નિયમિત રીતે ગાયો અને વાછરડાં ચરાવવા જતા હોવાથી ગોપાલ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા છે.ગોવર્ધન એટલે કે ગૌવંશની વૃદ્ધિ. ગાયને સૌથી વધુ પ્રેમ અને માન્યતા આપનાર શ્રી કૃષ્ણ છે. શ્રી કૃષ્ણ સહિત ગ્વાલ બાલે સમાજમાં ગાયનું મહત્વ પ્રસ્થાપિત કર્યું હતું. સનાતન ધર્મમાં ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રને પવિત્ર માનવામાં આવે છે. આ તહેવાર મુખ્યત્વે ગોકુલ, મથુરા, વ્રજ અને વૃંદાવનમાં તેમજ વૈષ્ણવ સંપ્રદાયમાં ઉજવવામાં આવે છે. ગોપાષ્ટમી પર ગાય માતા, વાછરડા અને દૂધવાળા ગૌચરની પૂજા કરવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે આજના દિવસે ગાયના પગ વચ્ચેથી પસાર થનારને અક્ષય પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.ગાયો તથા વાછરડાની પૂજાગૌમાતામાં તેત્રીસ કરોડ દેવતાઓનો વાસ છે. એટલે ગાયની પૂજા કરવાથી તમામ દેવતાઓની પૂજાનું ફળ મળે છે. ગોપાષ્ટમીના દિવસે વહેલી સવારે ગૌમાતાને સ્નાન કરાવી, તેમના અંગો પર મહેંદી અને હલ્દી લગાડવામાં આવે છે. ગોળ, જલેબી અને વસ્ત્ર દ્વારા ગૌવંશની પૂજા કરવામાં આવે છે. આરતી ઉતારવામાં આવે છે. અને ગૌ ગ્રાસ ખવડાવવામાં આવે છે. તેમની પ્રદક્ષિણા કરવામાં આવે છે. આ દિવસે સવારે ગાયને સ્વચ્છ પાણીથી સ્નાન કરાવ્યા બાદ ચંદનથી તિલક કરવું જોઈએ. નવા વસ્ત્રો પહેરવા જોઈએ. તેમજ તેમની પૂજા ફૂલ, અક્ષત વગેરેથી કરવી જોઈએ.ગોપાષ્ટમી સાથે શ્રીકૃષ્ણનો નાતોપૌરાણિક કથા અનુસાર ભગવાન કૃષ્ણ અને ભાઈ બલરામ બંને બાળપણથી જ ગોકુળમાં ઉછર્યા હતા. ગોકુળ એ ગોવાળોની એટલે કે ગોપાલકોની નગરી હતી. જ્યારે શ્રી કૃષ્ણ છ વર્ષના હતા ત્યારે તેમણે તેમની માતા યશોદાને કહ્યું, 'માતા, હું મોટો થઈ ગયો છું. હવે ગાયો હું ચરાવીશ.’ યશોદા માતાએ તેમને પિતા નંદ બાવા પાસે પરવાનગી માટે મોકલ્યા. શ્રી કૃષ્ણે નંદ બાવાની સામે પણ એ જ કહ્યું. નંદજી ગાય ચરાવવાના મુહૂર્ત માટે શાંડિલ્ય ઋષિ પાસે ગયા. ઋષિએ નંદજીની વાત સાંભળી અને કહ્યું કે આજે મુહૂર્ત છે. એ દિવસે ગોપાષ્ટમી હતી. માતાએ કાન્હાને મોરનો મુગટ પહેરાવ્યો, પગમાં ઘુંઘરો પહેરાવ્યો. સુંદર પાદુકા પહેરી. પછી કૃષ્ણ ગાયને ચરાવવા લઈ ગયા. કહેવાય છે કે ગોપાષ્ટમીના એક દિવસ પહેલા શ્રીકૃષ્ણ અને ભાઈ બળભદ્રએ ગાયના પાલન-પોષણનું સંપૂર્ણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી લીધું હતું. અને પછી ગોપાષ્ટમીથી નાનકડાં કાન્હ કુંવરજીએ ગાયો ચરાવવા જવાનો પ્રારંભ કર્યો હતો.
.jpg)
