મોરબી અપડેટ : શિવપુરાણ, પદ્મપુરાણ અને શ્રીમદ્દેવી ભાગવત જેવા પવિત્ર ગ્રંથોમાં વર્ણવ્યા મુજબ, રુદ્રાક્ષ માત્ર એક બીજ નથી પણ શિવજીની સાક્ષાત કરુણાનું પ્રતીક છે. રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવાથી મનુષ્યના પાપોનો નાશ થાય છે, મન શાંત બને છે અને ધારણ કરનાર પર ભગવાન ભોળાનાથની અખંડ કૃપા કાયમ રહે છે.પ્રાચીન કાળની વાત છે. તારકાસુરના ત્રણ પુત્રો—તારકાક્ષ, કમલાક્ષ અને વિદ્યુન્માલી—જેઓ ત્રિપુરાસુર તરીકે ઓળખાતા હતા, તેમણે બ્રહ્માજીની ઘોર તપસ્યા કરી અદ્ભુત વરદાન પ્રાપ્ત કર્યું. તેમણે શિલ્પી મયદાનવ પાસે ત્રણ વિશાળ અને અજેય નગરો (પુરી) બનાવડાવ્યા: એક સોનાનું (સ્વર્ગમાં), એક ચાંદીનું (આકાશ/વાયુમંડળમાં) અને એક લોખંડનું (પૃથ્વી પર). આ ત્રણેય નગરો આકાશમાં સતત ભ્રમણ કરતા રહેતા અને હજારો વર્ષોમાં માત્ર એક ક્ષણ માટે જ એક સીધી રેખામાં આવતા હતા. બ્રહ્માજીનું વરદાન હતું કે જ્યારે આ ત્રણેય નગરો એક સીધી રેખામાં આવે, ત્યારે માત્ર એક જ બાણથી જે આ ત્રણેયનો નાશ કરી શકે, તેના હાથે જ ત્રિપુરાસુરનું મૃત્યુ શક્ય બને.આ વરદાનના અહંકારમાં ત્રિપુરાસુરે સમગ્ર સૃષ્ટિમાં ત્રાસ મચાવ્યો. ઋષિ-મુનિઓના યજ્ઞો તોડી પાડ્યા, ધર્મનો નાશ કર્યો અને સ્વર્ગ પર અધિકાર જમાવી દેવતાઓને હાંકી કાઢ્યા. લાચાર બનેલા ઇન્દ્ર સહિત તમામ દેવતાઓ બ્રહ્માજી અને વિષ્ણુ ભગવાન પાસે પહોંચ્યા. વિષ્ણુ ભગવાને જણાવ્યું કે ત્રિપુરાસુરનો નાશ માત્ર મહાદેવ શિવ જ કરી શકે છે, કારણ કે તેમના સિવાય કોઈ પાસે એક જ બાણથી ત્રણ નગરો ભેદવાની ક્ષમતા નથી.તમામ દેવતાઓ કૈલાસ પર્વત પર પહોંચ્યા અને ભગવાન શિવને આ મહાસંકટમાંથી ઉગારવા પ્રાર્થના કરી. સંસારનું કલ્યાણ કરવા માટે મહાદેવે સંકલ્પ કર્યો. તેમણે ત્રિપુરાસુરના વધ માટે અમોઘ શક્તિ પ્રાપ્ત કરવા હજારો દિવ્ય વર્ષો સુધી આંખો બંધ રાખીને ઘોર સમાધિ લગાવી.તપસ્યા પૂર્ણ થતાં જ્યારે મહાદેવે પોતાની ત્રિનેત્ર આંખો ખોલી, ત્યારે તેમની સામે સમગ્ર સૃષ્ટિનું દુઃખ, નિર્દોષ જીવોની પીડા અને પાપનો પ્રકોપ તરવરી ઊઠ્યો. સંસારના જીવો પ્રત્યેના અતિશય વાત્સલ્ય અને કરુણાથી ભોળાનાથનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું. તેમની કમળ જેવી આંખોમાંથી આંસુના દિવ્ય બિંદુઓ પૃથ્વી પર ટપકી પડ્યા. જ્યાં જ્યાં ભગવાન શિવના અશ્રુબિંદુઓ પડ્યા, ત્યાં પૃથ્વી પર પવિત્ર વૃક્ષો પ્રગટ થયાં. સંસ્કૃત શબ્દ 'રુદ્ર' (ભગવાન શિવ) અને 'અક્ષ' (આંસુ કે નેત્ર) મળીને આ વૃક્ષના ફળનું નામ 'રુદ્રાક્ષ' પડ્યું.ત્યારબાદ દેવતાઓએ પૃથ્વીને રથ, સૂર્ય-ચંદ્રને પૈડાં, બ્રહ્માજીને સારથિ, હિમાલયને ધનુષ્ય અને વાસુકી નાગને પ્રત્યંચા બનાવ્યા. ભગવાન વિષ્ણુ સ્વયં અગ્નિરૂપી અમોઘ બાણ બન્યા. જ્યારે ત્રણેય નગરો આકાશમાં એક સીધી રેખામાં આવ્યા, ત્યારે મહાદેવે ધનુષ્ય ખેંચીને એક જ દિવ્ય બાણ છોડ્યું અને ત્રિપુરાસુરના ત્રણેય નગરોને ભસ્મીભૂત કરી સૃષ્ટિને ભયમુક્ત કરી.રુદ્રાક્ષના મુખ્ય પ્રકારો અને તેનું મહત્વહિન્દુ ધર્મમાં રુદ્રાક્ષનું અત્યંત પવિત્ર અને આધ્યાત્મિક મહત્વ છે. રુદ્રાક્ષ પર રહેલી ઊભી રેખાઓ (જેને 'મુખ' કહેવાય છે) ના આધારે તેના વિવિધ પ્રકારો પાડવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે 1 થી 21 મુખી રુદ્રાક્ષ જોવા મળે છે, પરંતુ 1 થી 14 મુખી રુદ્રાક્ષ સૌથી વધુ પ્રચલિત છે.એક મુખી રુદ્રાક્ષ: આ સાક્ષાત ભગવાન શિવનું સ્વરૂપ મનાય છે. તે અત્યંત દુર્લભ છે અને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ, માનસિક શાંતિ તેમજ મોક્ષ પ્રાપ્તિ માટે ધારણ કરવામાં આવે છે.બે મુખી રુદ્રાક્ષ: આ ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતી (અર્ધનારીશ્વર) નું પ્રતીક છે. તે પતિ-પત્ની વચ્ચેના સંબંધો સુધારવા અને પારિવારિક સુમેળ માટે શ્રેષ્ઠ છે.ત્રણ મુખી રુદ્રાક્ષ: આ અગ્નિ દેવનું સ્વરૂપ છે. તે આત્મવિશ્વાસ વધારવા, આળસ દૂર કરવા અને ભૂતકાળના કર્મોના નકારાત્મક પ્રભાવને બાળી નાખવા માટે જાણીતો છે.ચાર મુખી રુદ્રાક્ષ: આ ભગવાન બ્રહ્માનું પ્રતીક છે. વિદ્યાર્થીઓ અને બૌદ્ધિક કાર્યો સાથે જોડાયેલા લોકો માટે તે જ્ઞાન, યાદશક્તિ અને સર્જનાત્મકતા વધારવામાં મદદરૂપ થાય છે.પાંચ મુખી રુદ્રાક્ષ: આ કાલાગ્નિ રુદ્રનું સ્વરૂપ છે અને દુનિયામાં સૌથી વધુ સરળતાથી મળતો રુદ્રાક્ષ છે. તે બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત કરવામાં, સ્વાસ્થ્ય સુધારવામાં અને માનસિક શાંતિ આપવામાં મદદ કરે છે.છ મુખી રુદ્રાક્ષ: આ ભગવાન કાર્તિકેયનું પ્રતીક છે. તે હિંમત, શક્તિ, એકાગ્રતા અને નેતૃત્વ ક્ષમતાનો વિકાસ કરવા માટે ધારણ કરવામાં આવે છે.સાત મુખી રુદ્રાક્ષ: આ માતા મહાલક્ષ્મીનું સ્વરૂપ મનાય છે. તે આર્થિક સમૃદ્ધિ, વેપારમાં વૃદ્ધિ અને કરજમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.ગૌરી-શંકર રુદ્રાક્ષ: આ કુદરતી રીતે જોડાયેલા બે રુદ્રાક્ષ હોય છે, જે શિવ-પાર્વતીના મિલનનું પ્રતીક છે. તે સુખી અને શાંતિપૂર્ણ લગ્નજીવન માટે ધારણ કરાય છે.રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવાના મૂળભૂત નિયમો-રુદ્રાક્ષ ધારણ કરનારે માંસાહાર અને નશીલા પદાર્થોનું સેવન કરવાનું ટાળવું જોઈએ.-રુદ્રાક્ષને પહેરતી વખતે અને રોજ સવારે 'ૐ નમઃ શિવાય' અથવા રુદ્રાક્ષના મૂળ મંત્રનો જાપ કરવો શુભ મનાય છે.-સ્મશાનમાં જતી વખતે અથવા સુતકના સમયે રુદ્રાક્ષ ઉતારી દેવાની સામાન્ય માન્યતા છે.
.jpg)
